เก่า 13-10-11, 20:01
octavian octavian is offline
วันที่สมัคร: Jun 2011
ข้อความ: 255
จำนวนครั้งที่ได้ร่วมมหาโมทนาบุญ: 3,160
ได้รับการมหาโมทนาบุญ 1,826 ครั้ง ใน 1,826 ข้อความ
พลังบุญ: 2091
octavian is on a distinguished roadoctavian is on a distinguished roadoctavian is on a distinguished roadoctavian is on a distinguished roadoctavian is on a distinguished roadoctavian is on a distinguished roadoctavian is on a distinguished roadoctavian is on a distinguished roadoctavian is on a distinguished roadoctavian is on a distinguished roadoctavian is on a distinguished road

Book the Fifth.

Round Rajagriha five fair hills arose,
Guarding King Bimbasâra's sylvan town:
Baibhâra green with lemon-grass and palms;
Bipulla, at whose foot thin Sarsuti
Steals with warm ripple; shadowy Tapovan,
Whose steaming pools mirror black rocks, which ooze
Sovereign earth-butter from their rugged roofs
South-east the vulture-peak Sailâgiri;
And eastward Ratnagiri, hill of gems.
A winding track, paven with footworn slabs,
Leads thee by safflower fields and bamboo tufts
Under dark mangoes and the jujube-trees,
Past milk-white veins of rock and jasper crags,
Low cliff and flats of jungle-flowers, to where
The shoulder of that mountain, sloping west,
O'erhangs a cave with wild figs canopied.
Lo! thou who comest thither, bare thy feet
And bow thy head! for all this spacious earth
Hath not a spot more dear and hallowed. Here
Lord Buddha sate the scorching summers through,
The driving rains, the chilly dawns and eves;
Wearing for all men's sakes the yellow robe,
Eating in beggar's guise the scanty meal
Chance-gathered from the charitable; at night
Couched on the grass, homeless, alone; while yelped
The sleepless jackals round his cave, or coughs
Of famished tiger from the thicket broke.
By day and night here dwelt the World-honored,
Subduing that fair body born for bliss
With fast and frequent watch and search intense
Of silent meditation, so prolonged
That ofttimes while he mused -- as motionless
As the fixed rock his seat -- the squirrel leaped
Upon his knee, the timid quail led forth
Her brood between his feet, and blue doves pecked
The rice-grains from the bowl beside his hand.
Thus would he muse from noontide -- when the land
Shimmered with heat, and walls and temples danced
In the reeking air -- till sunset, noting not
The blazing globe roll down, nor evening glide,
Purple and swift, across the softened fields;
Nor the still coming of the stars, nor throb
Of drum-skins in the busy town, nor screech
Of owl and night-jar; wholly wrapt from self
In keen unravelling of the threads of thought
And steadfast pacing of life's labyrinths.
Thus would he sit till midnight hushed the world
Save where the beasts of darkness in the brake
Crept and cried out, as fear and hatred cry,
As lust and avarice and anger creep
In the black jungles of man's ignorance.
Then slept he for what space the fleet moon asks
To swim a tenth part of her cloudy sea;
But rose ere the False-dawn, and stood again
Wistful on some dark platform of his hill,
Watching the sleeping earth with ardent eyes
And thoughts embracing all its living things,
While o'er the waving fields that murmur moved
Which is the kiss of Morn waking the lands,
And in the east that miracle of Day
Gathered and grew. At first a dusk so dim
Night seems still unaware of whispered dawn,
But soon -- before the jungle-cock crows twice --
A white verge clear, a widening, brightening white,
High as the herald-star, which fades in floods
Of silver, warming into pale gold, caught
By topmost clouds, and flaming on their rims
To fervent golden glow, flushed from the brink
With saffron, scarlet, crimson, amethyst;
Whereat the sky burns splendid to the blue,
And, robed in raiment of glad light, the King
Of Life and Glory cometh!
Then our Lord,
After the manner of a Rishi, hailed
The rising orb, and went -- ablutions made --
Down by the winding path unto the town;
And in the fashion of a Rishi passed
From street to street, with begging-bowl in hand,
Gathering the little pittance of his needs.
Soon was it filled, for all the townsmen cried,
"Take of our store, great sir!" and "Take of ours!"
Marking his godlike face and eyes enwrapt;
And mothers, when they saw our Lord go by,
Would bid their children fall to kiss his feet,
And lift his robe's hem to their brows, or run
To fill his jar, and fetch him milk and cakes.
And ofttimes as he paced, gentle and slow,
Radiant with heavenly pity, lost in care
For those he knew not, save as fellow-lives,
The dark surprised eyes of some Indian maid
Would dwell in sudden love and worship deep
On that majestic form, as if she saw
Her dreams of tenderest thought made true, and grace
Fairer than mortal fire her breast. But he
Passed onward with the bowl and yellow robe,
By mild speech paying all those gifts of hearts,
Wending his way back to the solitudes
To sit upon his hill with holy men,
And hear and ask of wisdom and its roads.
Midway on Ratnagiri's groves of calm,
Beyond the city, but below the caves,
Lodged such as hold the body foe to soul,
And flesh a beast which men must chain and tame
With bitter pains, till sense of pain is killed,
And tortured nerves vex torturer no more --
Yogis and Brahmacharis, Bhikshus, all
A gaunt and mournful band, dwelling apart.
Some day and night had stood with lifted arms,
Till -- drained of blood and withered by disease --
Their slowly-wasting joints and stiffened limbs
Jutted from sapless shoulders like dead forks
From forest trunks. Others had clenched their hands
So long and with so fierce a fortitude,
The claw-like nails grew through the festered palm.
Some walked on sandals spiked; some with sharp flints
Gashed breast and brow and thigh, scarred these with fire,
Threaded their flesh with jungle thorns and spits,
Besmeared with mud and ashes, crouching foul
In rags of dead men wrapped about their loins.
Certain there were inhabited the spots
Where death-pyres smouldered, cowering defiled
With corpses for their company, and kites
Screaming around them o'er the funeral-spoils:
Certain who cried five hundred times a day
The names of Shiva, wound with darting snakes
About their sun-tanned necks and hollow flanks
One palsied foot drawn up against the ham.
So gathered they, a grievous company;
Crowns blistered by the blazing heat, eyes bleared,
Sinews and muscles shrivelled, visages
Haggard and wan as slain men's, five days dead;
Here crouched one in the dust who noon by noon
Meted a thousand grains of millet out,
Ate it with famished patience, seed by seed,
And so starved on; there one who bruised his pulse
With bitter leaves lest palate should be pleased;
And next, a miserable saint self-maimed,
Eyeless and tongueless, sexless, crippled, deaf;
The body by the mind being thus stripped
For glory of much suffering, and the bliss
Which they shall win -- say holy books -- whose woe
Shames gods that send us woe, and makes men gods
Stronger to suffer than Hell is to harm.
Whom sadly eying spake our Lord to one,
Chief of the woe-begones: "Much-suffering sir!
These many moons I dwell upon the hill --
Who am a seeker of the Truth -- and see
My brothers here, and thee, so piteously
Self-anguished; wherefore add ye ills to life
Which is so evil?"
Answer made the sage:
" 'Tis written if a man shall mortify
His flesh, till pain be grown the life he lives
And death voluptuous rest, such woes shall purge
Sin's dross away, and the soul, purified,
Soar from the furnace of its sorrow, winged
For glorious spheres and splendor past all thought."
"Yon cloud which floats in heaven," the Prince replied,
"Wreathed like gold cloth around your Indra's throne,
Rose thither from the tempest-driven sea;
But it must fall again in tearful drops,
Trickling through rough and painful water-ways
By cleft and nullah and the muddy flood,
To Gunga and the sea, wherefrom it sprang.
Know'st thou, my brother, if it be not thus,
After their many pains, with saints in bliss?
Since that which rises falls, and that which buys
Is spent; and if ye buy heav'n with your blood
In hell's hard market, when the bargain's through
The toil begins again!"
"It may begin,"
The hermit moaned. "Alas! we know not this,
Nor surely anything; yet after night
Day comes, and after turmoil peace, and we
Hate this accursed flesh which clogs the soul
That fain would rise; so, for the sake of soul,
We stake brief agonies in game with Gods
To gain the larger joys."
"Yet if they last
A myriad years," he said, "they fade at length,
Those joys; or if not, is there then some life
Below, above, beyond, so unlike life
It will not change? Speak! do your Gods endure
For ever, brothers?"
"Nay," the Yogis said,
"Only great Brahm endures: the Gods but live."
Then spake Lord Buddha: "Will ye, being wise,
As ye seem holy and strong-hearted ones,
Throw these sore dice, which are your groans and moans,
For gains which maybe dreams, and must have end?
Will ye, for love of soul, so loathe your flesh,
So scourge and maim it, that it shall not serve
To bear the spirit on, searching for home,
But founder on the track before nightfall,
Like willing steed o'er-spurred? Will ye, sad sirs,
Dismantle and dismember this fair house,
Where we have come to dwell by painful pasts;
Whose windows give us light -- the little light --
Whereby we gaze abroad to know if dawn
Will break, and whither winds the better road?"
Then cried they, "We have chosen this for road
And tread it, Rajaputra, till the close
Though all its stones were fire -- in trust of death.
Speak, if thou know'st a way more excellent;
If not, peace go with thee!"
Onward he passed,
Exceeding sorrowful, seeing how men
Fear so to die they are afraid to fear,
Lust so to live they dare not love their life,
But plague it with fierce penances, belike
To please the Gods who grudge pleasure to man;
Belike to balk hell by self-kindled hells;
Belike in holy madness, hoping soul
May break the better through their wasted flesh.
"Oh, flowerets of the field!" Siddârtha said,
"Who turn your tender faces to the sun --
Glad of the light, and grateful with sweet breath
Of fragrance and these robes of reverence donned
Silver and gold and purple -- none of ye
Miss perfect living, none of ye despoil
Your happy beauty. Oh, ye palms! which rise
Eager to pierce the sky and drink the wind
Blown from Malaya and the cool blue seas,
What secret know ye that ye grow content,
From time of tender shoot to time of fruit,
Murmuring such sun-songs from your feathered crowns?
Ye, too, who dwell so merry in the trees --
Quick-darting parrots, bee-birds, bulbuls, doves --
None of ye hate your life, none of ye deem
To strain to better by foregoing needs!
But man, who slays ye -- being lord -- is wise,
And wisdom, nursed on blood, cometh thus forth
In self-tormentings!"
While the Master spake
Blew down the mount the dust of pattering feet,
White goats and black sheep winding slow their way,
With many a lingering nibble at the tufts,
And wanderings from the path, where water gleamed
Or wild figs hung. But always as they strayed
The herdsman cried, or slung his sling, and kept
The silly crowd still moving to the plain.
A ewe with couplets in the flock there was,
Some hurt had lamed one lamb, which toiled behind
Bleeding, while in the front its fellow skipped,
And the vexed dam hither and thither ran,
Fearful to lose this little one or that;
Which when our Lord did mark, full tenderly
He took the limping lamb upon his neck,
Saying, "Poor woolly mother, be at peace!
Whither thou goest I will bear thy care;
'Twere all as good to ease one beast of grief
As sit and watch the sorrows of the world
In yonder caverns with the priests who pray."
"But," spake he to the herdsmen, "wherefore, friends!
Drive ye the flocks adown under high noon,
Since 'tis at evening that men fold their sheep?"
And answer gave the peasants: "We are sent
To fetch a sacrifice of goats five score,
And five score sheep, the which our Lord the King
Slayeth this night in worship of his gods."
Then said the Master: "I will also go!"
So paced he patiently, bearing the lamb
Beside the herdsmen in the dust and sun,
The wistful ewe low-bleating at his feet.
Whom, when they came unto the river-side,
A woman -- dove-eyed, young, with tearful face,
And lifted hands -- saluted, bending low:
"Lord! thou art he," she said, "who yesterday
Had pity on me in the fig-grove here,
Where I live lone and reared my child; but he
Straying amid the blossoms found a snake,
Which twined about his wrist, whilst he did laugh
And tease the quick forked tongue and opened mouth
Of that cold playmate. But, alas! ere long
He turned so pale and still, I could not think
Why he should cease to play, and let my breast
Fall from his lips. And one said, 'He is sick
Of poison;' and another, 'He will die.'
But I, who could not lose my precious boy,
Prayed of them physic, which might bring the light
Back to his eyes; it was so very small
That kiss-mark of the serpent, and I think
It could not hate him, gracious as he was,
Nor hurt him in his sport. And some one said,
'There is a holy man upon the hill --
Lo! now he passeth in the yellow robe
Ask of the Rishi if there be a cure
For that which ails thy son.' Whereon I came
Trembling to thee, whose brow is like a god's,
And wept and drew the face cloth from my babe,
Praying thee tell what simples might be good.
And thou, great sir! didst spurn me not, but gaze
With gentle eyes and touch with patient hand;
Then draw the face-cloth back, saying to me,
'Yea! little sister, there is that might heal
Thee first, and him, if thou, couldst fetch the thing;
For they who seek physicians bring to them
What is ordained. Therefore, I pray thee, find
Black mustard-seed, a tola; only mark
Thou take it not from any hand or house
Where father, mother, child, or slave hath died;
It shall be well if thou canst find such seed.'
Thus didst thou speak, my Lord!"
The Master smiled
Exceeding tenderly. "Yea! I spake thus,
Dear Kisagôtami! But didst thou find
The seed?"
"I went, Lord, clasping to my breast
The babe, grown colder, asking at each hut --
Here in the jungle and towards the town --
'I pray you, give me mustard, of your grace,
A tola -- black;' and each who had it gave,
For all the poor are piteous to the poor;
But when I asked, 'In my friend's household here
Hath any peradventure ever died --
Husband or wife, or child, or slave?' they said:
'O Sister! what is this you ask? the dead
Are very many, and the living few!'
So with sad thanks I gave the mustard back,
And prayed of others; but the others said,
'Here is the seed, but we have lost our slave!'
'Here is the seed, but our good man is dead!'
'Here is some seed, but he that sowed it died
Between the rain-time and the harvesting!'
Ah, sir! I could not find a single house
Where there was mustard-seed and none had died!
Therefore I left my child -- who would not suck
Nor smile -- beneath the wild-vines by the stream,
To seek thy face and kiss thy feet, and pray
Where I might find this seed and find no death,
If now, indeed, my baby be not dead,
As I do fear, and as they said to me."
"My sister! thou hast found," the Master said,
"Searching for what none finds -- that bitter balm
I had to give thee. He thou lovedst slept
Dead on thy bosom yesterday: to-day
Thou know'st the whole wide world weeps with thy woe
The grief which all hearts share grows less for one.
Lo! I would pour my blood if it could stay
Thy tears and win the secret of that curse
Which makes sweet love our anguish, and which drives
O'er flowers and pastures to the sacrifice --
As these dumb beasts are driven -- men their lords.
I seek that secret: bury thou thy child!"
So entered they the city side by side,
The herdsmen and the Prince, what time the sun
Gilded slow Sona's distant stream, and threw
Long shadows down the street and through the gate
Where the King's men kept watch. But when these saw
Our Lord bearing the lamb, the guards stood back,
The market-people drew their wains aside,
In the bazaar buyers and sellers stayed
The war of tongues to gaze on that mild face;
The smith, with lifted hammer in his hand,
Forgot to strike; the weaver left his web,
The scribe his scroll, the money-changer lost
His count of cowries; from the unmatched rice
Shiva's white bull fed free; the wasted milk
Ran o'er the Iota while the milkers watched
The passage of our Lord moving so meek,
With yet so beautiful a majesty.
But most the women gathering in the doors
Asked, "Who is this that brings the sacrifice
So graceful and peace-giving as he goes?
What is his caste? whence hath he eyes so sweet?
Can he be Sâkra or the Devaraj?"
And others said, "It is the holy man
Who dwelleth with the Rishis on the hill."
But the Lord paced, in meditation lost,
Thinking, "Alas! for all my sheep which have
No shepherd; wandering in the night with none
To guide them; bleating blindly towards the knife
Of Death, as these dumb beasts which are their kin."
Then some one told the King, "There cometh here
A holy hermit, bringing down the flock
Which thou didst bid to crown the sacrifice."
The King stood in his hall of offering,
On either hand the white-robed Brahmans ranged
Muttered their mantras, feeding still the fire
Which roared upon the midmost altar. There
From scented woods flickered bright tongues of flame,
Hissing and curling as they licked the gifts
Of ghee and spices and the Soma juice,
The joy of Indra. Round about the pile
A slow, thick, scarlet streamlet smoked and ran,
Sucked by the sand, but ever rolling down,
The blood of bleating victims. One such lay,
A spotted goat, long-horned, its head bound back
With munja grass; at its stretched throat the knife
Pressed by a priest, who murmured, "This, dread gods,
Of many yajnas cometh as the crown
From Bimbasâra: take ye joy to see
The spirted blood, and pleasure in the scent
Of rich flesh roasting 'mid the fragrant flames;
Let the King's sins be laid upon this goat,
And let the fire consume them burning it,
For now I strike."
But Buddha softly said,
"Let him not strike, great King!" and therewith loosed
The victim's bonds, none staying him, so great
His presence was. Then, craving leave, he spake
Of life, which all can take but none can give,
Life, which all creatures love and strive to keep,
Wonderful, dear and pleasant unto each,
Even to the meanest; yea, a boon to all
Where pity is, for pity makes the world
Soft to the weak and noble for the strong.
Unto the dumb lips of his flock he lent
Sad pleading words, showing how man, who prays
For mercy to the gods, is merciless,
Being as god to those; albeit all life
Is linked and kin, and what we slay have given
Meek tribute of the milk and wool, and set
Fast trust upon the hands which murder them.
Also he spake of what the holy books
Do surely teach, how that at death some sink
To bird and beast, and these rise up to man
In wanderings of the spark which grows purged flame.
So were the sacrifice new sin, if so
The fated passage of a soul be stayed.
Nor, spake he, shall one wash his spirit clean
By blood; nor gladden gods, being good, with blood;
Nor bribe them, being evil; nay, nor lay
Upon the brow of innocent bound beasts
One hair's weight of that answer all must give
For all things done amiss or wrongfully,
Alone, each for himself, reckoning with that
The fixed arithmic of the universe,
Which meteth good for good and ill for ill,
Measure for measure, unto deeds, words, thoughts;
Watchful, aware, implacable, unmoved;
Making all futures fruits of all the pasts.
Thus spake he, breathing words so piteous
With such high lordliness of ruth and right,
The priests drew back their garments o'er the hands
Crimsoned with slaughter, and the King came near,
Standing with clasped palms reverencing Buddh;
While still our Lord went on, teaching how fair
This earth were if all living things be linked
In friendliness and common use of foods,
Bloodless and pure; the golden grain, bright fruits,
Sweet herbs which grow for all, the waters wan,
Sufficient drinks and meats. Which when these heard,
The might of gentleness so conquered them,
The priests themselves scattered their altar-flames
And flung away the steel of sacrifice;
And through the land next day passed a decree
Proclaimed by criers, and in this wise graved
On rock and column: "Thus the King's will is: --
There hath been slaughter for the sacrifice
And slaying for the meat, but henceforth none
Shall spill the blood of life nor taste of flesh,
Seeing that knowledge grows, and life is one,
And mercy cometh to the merciful."
So ran the edict, and from those days forth
Sweet peace hath spread between all living kind,
Man and the beasts which serve him, and the birds,
On all those banks of Gunga where our Lord
Taught with his saintly pity and soft speech.
For aye so piteous was the Master's heart
To all that breathe this breath of fleeting life,
Yoked in one fellowship of joys and pains,
That it is written in the holy books
How, in an ancient age -- when Buddha wore
A Brahman's form, dwelling upon the rock
Named Munda, by the village of Dâlidd --
Drought withered all the land: the young rice died
Ere it could hide a quail; in forest glades
A fierce sun sucked the pools; grasses and herbs
Sickened, and all the woodland creatures fled
Scattering for sustenance. At such a time,
Between the hot walls of a nullah, stretched
On naked stones, our Lord spied, as he passed,
A starving tigress. Hunger in her orbs
Glared with green flame; her dry tongue lolled span
Beyond the gasping jaws and shrivelled jowl;
Her painted hide hung wrinkled on her ribs,
As when between the rafters sinks a thatch
Rotten with rains; and at the poor lean dugs
Two cubs, whining with famine, tugged and sucked,
Mumbling those milkless teats which rendered nought,
While she, their gaunt dam, licked full motherly
The clamorous twins, yielding her flank to them
With moaning throat, and love stronger than want,
Softening the first of that wild cry wherewith
She laid her famished muzzle to the sand
And roared a savage thunder-peal of woe.
Seeing which bitter strait, and heeding nought
Save the immense compassion of a Buddh,
Our Lord bethought, "There is no other way
To help this murderess of the woods but one.
By sunset these will die, having no meat:
There is no living heart will pity her,
Bloody with ravin, lean for lack of blood.
Lo! ifI feed her, who shall lose but I,
And how can love lose doing of its kind
Even to the uttermost?" So saying, Buddh
Silently laid aside sandals and staff,
His sacred thread, turban, and cloth, and came
Forth from behind the milk-bush on the sand,
Saying, "Ho! mother, here is meat for thee!"
Whereat the perishing beast yelped hoarse and shrill,
Sprang from her cubs, and, hurling to the earth
That willing victim, had her feast of him
With all the crooked daggers of her claws
Rending his flesh, and all her yellow fangs
Bathed in his blood: the great cat's burning breath
Mixed with the last sigh of such fearless love.
Thus large the Master's heart was long ago,
Not only now, when with his gracious ruth
He bade cease cruel worship of the Gods.
And much King Bimbasâra prayed our Lord --
Learning his royal birth and holy search --
To tarry in that city, saying oft,
"Thy princely state may not abide such fasts;
Thy hands were made for sceptres, not for alms.
Sojourn with me, who have no son to rule,
And teach my kingdom wisdom, till I die,
Lodged in my palace with a beauteous bride."
But ever spake Siddârtha, of set mind,
"These things I had, most noble King, and left,
Seeking the Truth; which still I seek, and shall;
Not to be stayed though Sâkra's Palace ope'd
Its doors of pearl and Devîs wooed me in.
I go to build the Kingdom of the Law,
Journeying to Gaya and the forest shades,
Where, as I think, the light will come to me;
For nowise here among the Rishis comes
That light, nor from the Shasters, nor from fasts
Borne till the body faints, starved by the soul.
Yet there is light to reach and truth to win;
And surely, O true Friend, if I attain
I will return and quit thy love."
Thrice round the Prince King Bimbasâra paced,
Reverently bending to the Master's feet,
And bade him speed. So passed our Lord away
Towards Uravilva, not yet comforted,
And wan of face, and weak with six years' quest.
But they upon the hill and in the grove --
Alâra, Udra, and the ascetics five --
Had stayed him, saying all was written clear
In holy Shasters, and that none might win
Higher than Sruti and than Smriti -- nay,
Not the chief saints! -- for how should mortal man
Be wiser than the Jnana-Kând, which tells
How Brahm is bodiless and actionless,
Passionless, calm, unqualified, unchanged,
Pure life, pure thought, pure joy? Or how should man
Be better than the Karmma-Kând, which shows
How he may strip passion and action off,
Break from the bond of self, and so, unsphered,
Be God, and melt into the vast divine,
Flying from false to true, from wars of sense
To peace eternal, where the silence lives?
But the Prince heard them, not yet comforted.

บทที่ ๕


ล้อมรอบเมืองราชคฤห์แห่งพระเจ้าพิมพิสารนั้น มีปัญจคีรีภูเขา ๕ ยอดเป็นอาณาเขตกางกั้น ยอดหนึ่งคือไพภาระ เขียวชอุ่มอยู่ด้วยต้นมะนาว ยอดหนึ่งคือพิบูลละสูงใหญ่ ที่เชิงเขามีแม่น้ำอุ่น ๆ ไหลผ่าน ยอดหนึ่งชื่อตะโปวัน ทอดเงามืดทะมึนลงไปในสระกว้างใหญ่ มองดูดุจมีหินดำตระหง่านอยู่ใต้น้ำ ยอดหนึ่งชื่อคิชฌกูฏ และอีกยอดหนึ่งซึ่งอยู่ทางบูรพทิศนั้นมีนามว่ารัตนคีรี ด้วยเป็นที่เกิดของแก้วมณีหลายหลาก มีรอยทางจรคดเคี้ยวอยู่แถบดงไผ่ ผ่านหญ้าฝรั่นและ ป่าอัมพพฤกษ์ ผ่านศิลาน้อยใหญ่และหินขาวบริสุทธิ์ด้วยน้ำนม ทางลาดไปตามไหล่เขา ซึ่งดารดาษไปด้วยดอกไม้ป่านานาพรรณ ค่อย ๆ สูงขึ้นไปทางทิศประจิม จนกระทั่งถึงป่ามะเดื่ออันให้ร่มเงา บังแสงตะวัน ตรงหน้าถ้ำแห่งหนึ่ง ท่านทั้งหลายผู้มาถึง ณ ที่นี้ ควรถอดรองเท้าและโน้มเศียรลงอภิวาทน์ จะหาที่ใดบริสุทธิ์และควรแก่การเคารพยิ่งไปกว่านี้ไม่มีอีกแล้ว เพราะว่าพระผู้ทรงสละบัลลังก็จักรพรรดิของเราได้เสด็จมาประทับอาศัย ณ ที่นี้

พระองค์ทรงละเพศฆราวาส คลุมองค์ด้วยจีวรเหลือง เสวยอาหารอย่างแร้นแค้น ซึ่งฝูงชนบริจาคถวาย ค่ำลงก็บรรทมบนพื้นหญ้าแต่องค์เดียว สดับเสียงเสือคำรณร้องกระหึ่มครางรอบถ้ำ ด้วยพระทัยอันสงบเยือกเย็น ทรงบำเพ็ญสมาธิสงบนิ่งประดุจภาพปั้น นิ่งนานและไม่รู้สึกเลย แม้กระทั่งเวลาที่ลูกกระรอกซุกซนขึ้นไปวิ่งเล่นบนพระเพลา นกเล็ก ๆ นำลูกอ่อนมาวางที่ซอกพระบาท พิราบบินมาจิกข้าวจากบาตรข้าง ๆ พระองค์

นักบวชหนุ่มจะประทับเข้าสมาธิตั้งแต่เวลาเที่ยง ตะวันเผาโลกแผดแสงจ้า จนกระทั่งถึงเวลาอาทิตย์อัสดง พระก็หาลืมพระเนตรดูดวงตะวันอันเหลื่อมเขา ว่าจะลับไปอย่างไรไม่ สีม่วงแห่งสายัณห์ลับหายไปจากเขตกว้างใหญ่แล้ว ดารกาขึ้นดารดาษท้องฟ้า นกเค้าแมวส่งเสียงร้องน่าสะพรึงกลัว แต่ พระหาได้ทรงสดับไม่ ยังคงสงบพระทัยนิ่งอยู่กับการใคร่ครวญหาเหตุผล สืบสาวเรื่องราวของชีวิตว่ามันตั้งต้นมาอย่างไรกัน และไปสิ้นสุดลงที่ตรงไหน แต่ทรงคิดอยู่ดังนั้นจนถึงเวลาดึกสงัด โลกเข้าสู่นิทรา สัตว์ป่าออกแสวงหาอาหาร น่าเกลียดน่ากลัว ประดุจความโลภ โกรธ โทสะ และริษยา อันมีข้องอยู่ในดวงจิตแห่งบุคคล

พระองค์จะเสด็จบรรทมเมื่อศศิธรจะลับขอบฟ้าอยู่รำไรแล้ว แต่ยังไม่ทันรุ่งสางก็ตื่นบรรทม เสด็จยืน ณ ที่มืดบนเขา ทอดพระเนตรภูมิลำเนาพื้นที่ซึ่งหลับอยู่ ด้วยพระทัยเมตตาต่อสัตว์ทั้งหลาย ลมเช้าโชยมาเอื่อย ๆ รุกขชาติสะบัดใบ บอกอาการพลิกฟื้นตื่นจากนิทรา

ณ ทิศบูรพานั้น รัศมีแห่งเวลาเช้าทอแสง พอไก่ขันเป็นครั้งที่สอง สีขาว ณ ขอบฟ้าก็ขึ้นมาแต่ไกลแล้วยิ่งแผ่สูงขึ้นทุกที ๆ ดาวประจำเมืองต้องริบหรี่ หลีกให้แสงทองมาจับยอดเมฆดูอร่ามไปทั่วทิศ แล้วสีค่อย ๆ แปรเป็นสีหญ้าฝรั่นจับเมฆดูแดงแจ่มจ้า ที่แดงเข้มไหม้ก่ำก็มี แล้วดวงตะวันผู้ทำแสงสว่างก็ขึ้นจากขอบฟ้า พระดาบสทรงต้อนรับสุริยาตามแบบฤๅษี เสด็จสรงน้ำ ทรงสบงจีวร แล้วเสด็จออกบิณฑบาตตามถนน ประชาชนทั้งหลายมีใจศรัทธา เอาอาหารมาถวาย เหล่ามารดาพอเห็นพระฤๅษีพักตร์ผ่อง เนตรสุกใสประดุจเทวา ก็บอกให้ทารกกราบไหว้ จุมพิตบาทหยิบชายสบงประจงแตะหน้าผาก

พระเสด็จดำเนินไปด้วยพระทัยอิ่มเอิบ มองเห็นชนทั้งปวงเป็นสหายผู้ร่วมทุกข์ในโลก พระพักตร์ผ่องสดใส เหล่าสาว ๆ อินเดียผู้มีเนตรดำได้ยลพักตร์ ก็บังเกิดความเสียววาบในดวงใจ นี่คือเทพบุตรในความฝัน นางทั้งหลายนึกดังนั้นแล้ว ก็บังเกิดความรักและบูชา อาการประหม่าอายเห็นได้ชัด แต่พระก็ตอบสันถวไมตรีของเขาด้วยพจมาลย์เหมาะสมสุภาพราบเรียบ แต่สง่า แล้วพระก็เสด็จกลับวิเวกสถานที่ประทับเหนือคีรีรัตนานั้น

ตามไหล่เขารัตนคีรีนั้น มีพระฤๅษีมาบำเพ็ญตบะอยู่หลายตนด้วยวิธีต่าง ๆ ท่านเหล่านี้ถือกายเป็นศัตรูของจิต จึงกระทำกายให้เจ็บปวดสาหัส จนประสาทปราศจากความรู้สึกอันใด ต่างก็ซูบเศร้าหมอง ใช้วิธีทรมานตนต่าง ๆ กัน บ้างยืนชูแขนขึ้นฟ้าตลอดทิวาราตรี จนแขนที่พ่วงพีกลับซูบซีด เ**่ยวแห้ง มองดูคล้ายกิ่งไม้บนพฤกษ์ซึ่งยืนตาย บ้างกำมือแน่นจนเล็บทะลุมือ บ้างเอาเหล็กแหลมขีดกายาเป็นริ้วรอย บ้างเอาธุลีคลุกกายดูน่าเวทนา บ้างก็สมาคมกับศพอันน่าเปื่อย กลิ่นเหม็นคลุ้ง บ้างเอางูร้ายมาพันคอ และบ้างก็ร้องว่า ศิวะ ๆ วันหนึ่งนับได้ถึงหลายพันครั้ง

เขาทั้งหลายเหล่านี้ ดู ๆ ก็น่าเวทนายิ่งนัก หัวต้องแดดเกรียมไหม้ ตามืดมัว เนื้อเ**่ยวย่น ที่กินข้าววันละเม็ดก็มี ที่ทำกายให้พิการก็มี ทั้งนี้เพราะเขาเชื่อในพระคัมภีร์ที่ว่า ความทุกข์ของใคร(ที่)ทำให้ พระเจ้า(ผู้)ประทานทุกข์มา รู้สึกอายได้ เขาก็จะกลายเป็นเทพเจ้า พระบรมศาสดาทอดพระเนตรเห็นอาการน่าเวทนาเหล่านี้แล้ว ก็ทรงสลดพระทัยยิ่งนัก ตรัสถามว่า การทำอัตตทรมานเพิ่มทุกข์ให้แก่ชีวิตซึ่งเต็มไปด้วยทุกข์อยู่แล้วนั้น เพื่อประโยชน์อันใด

พระอเจลกะหัวหน้าพระโยคี ทูลตอบว่า เพื่อจะได้ปลดบาป ทำจิตให้บริสุทธิ์

พระราชบุตรตรัสว่า โน่นแน่ เมฆสีทองบนฟ้าอัน ล้อมรอบวิมานพระอินทร์ของท่านนั้น มาจากไอน้ำทะเลลอยขึ้นไปจับกันเป็นกลุ่มก้อน แล้วตกลงมา ไหลไปตามชอกหิน เป็นลำธาร แล้วเป็นแม่น้ำใหญ่ไหลไปเป็นมหาสมุทรดังนี้ ใช่ไหมท่าน อันใดสูงขึ้นไปแล้วก็ต้องตกลงมา ท่านรับทุกข์ พ้นทุกข์แล้วต่อไปจะเป็นอย่างไรอีก ต่อไปท่านก็รับทุกข์อีกนั่นเอง เพราะท่านซื้อสวรรค์ด้วยโลหิตและเนื้อ เมื่อหมดราคาก็ต้องตั้งต้นใหม่

พระฤๅษีตอบว่า จะเป็นดังนั้นก็ตามใจ แต่เราเกลียดเนื้อนัก มันถ่วงจิตให้ตกยาก เราต้องทรมานมันเพื่อปล่อยจิตให้เป็นอิสระ จะได้ไปสู่สวรรค์

ทรงถามว่า อันชีวิตที่ไหน ๆ จะต่างกันละหรือ เทพเจ้าของท่านไม่มีทุกข์หรือ

ทูลตอบว่า ก็มีอยู่ แต่มหาพรหมไม่เปลี่ยนแปลง

ถ้าเช่นนั้นท่านจะทรมานกายไปทำไม ควรหรือที่จะทำร้ายร่างกายซึ่งรับใช้จิต ร่างกายสูญไปเสียแล้ว ท่านจะบำเพ็ญภาวนาหาความจริงอยู่ได้หรือ ท่านพ้นเรือนร่างซึ่งเราอาศัยอยู่แล้ว เราจะอยู่ที่ไหน เมื่อดวงตาของเราหายไป เรา จะเอาอะไรมาส่องดูว่า ทางไหนดี ทางไหนเราควรเลือกเดินเล่า

เราได้เลือกแล้วราชบุตร เราจะไปทางนี้ แม้จะเป็นทางไฟก็ดี ถ้าท่านรู้ว่าทางใดดี จงบอกเรา ถ้าท่านไม่รู้ จงไปเสียเถิด ราชบุตร

พระพุทธองค์ในภายหน้าทรงสดับคำดาบส ก็เสด็จดำเนินหลีกมาเสียจากฤๅษีทั้งหลาย ทอดพระเนตรดูเหล่าปักษา และพฤกษชาติอันขึ้นอยู่ริมทางจร แล้วทรงรำพึงว่า อันต้นไม้ และสัตว์ทั้งหลายเหล่านี้จะมีปัญญาก็ด้อย หาสู้มนุษย์ได้ไม่ แต่มันมีความสุข มันเจริญ และงอกงามตามแนวที่ธรรมชาติสร้างไว้ หาได้เพียรจะทำตนให้สูงขึ้นไปกว่าภาวะเดิมของตนไม่ คนเราสิหนอ คนเรานั้นชื่อว่าฉลาดเหนือสัตว์ทั้งปวง ไฉนจึงทำร้ายร่างกายทรมานตน เพื่อหาความสุข ดูพิกลนัก

กษณะที่พระองค์ทรงรำพึงอยู่นั้นเอง ก็ทอดพระเนตรเห็นฝุ่นฟุ้งมาแต่ไกล แกะและแพะหมู่หนึ่งกำลังถูกไล่ต้อนลงมายังชายเขา บางตัวก็เดินมาดี ๆ บ้างก็เดินไถลออกนอกทาง บางตัวก็แวะกินหญ้าใต้ต้นมะเดื่อ ซึ่งเอนต้นออกไปเหนือลำธารน้อย ๆ นายเมษบาลเห็นดังนั้นก็ตีเกราะร้องเรียกให้เข้าคืนที่

ลูกแกะตัวหนึ่ง เล็กกะจ้อยร่อย เดินขากะเผลกมาข้างหลัง เลือดไหลเป็นทาง มันหาอาจเดินให้ทันฝูงแกะดี ซึ่งไปข้างหน้าไม่ แม่แกะก็พะว้าพะวัง อ้อมไปเรียกลูกข้างหน้าแล้ววกมาดูลูกตัวหลัง เป็นที่น่าเวทนายิ่งนัก นักพรตหนุ่มทรงเห็นเข้าก็สงสาร เสด็จไปอุ้มลูกแกะน้อยขึ้นแล้วบอกแก่แม่มันว่า จง เดินไปดี ๆ เถิด ข้าจะอุ้มลูกของเจ้าไปให้เอง

อันแกะฝูงนี้เขาต้อนไปเข้าพิธีบูชายัญ พระองค์ทรงทราบดังนั้นก็เสด็จตามฝูงแกะไปด้วย พอมาถึงริมแม่น้ำ หญิงหนึ่งชูหัตถ์ขึ้นพนมก้มลงกราบ น้ำตาไหลลงอาบพักตร์นางพลางทูลว่า นางนี้เองคือหญิงผู้อ้มลูกน้อยเมื่อวานนี้ ลูกของนางเล่นดอกไม้เพลินอยู่ งูตัวหนึ่งเลื้อยมาพันแขน เด็กน้อยอ้าปาก หัวร่อแล้วเอามือเปิดปากงู ทันทีพ่อหนูก็หน้าซีดและหยุดพูด นางได้มาเฝ้าพระองค์ ทูลถามว่าลูกเป็นอะไรไป จะแก้ให้กลับหัวเราะอย่างเก่าและเรียกแสงสุกใสมาสู่นัยน์ตาลูกน้อยอย่างเก่า ได้หรือไม่ พระองค์ทรงแนะนำให้ไปหาเมล็ดผักกาดมาทะนานหนึ่งจากบ้านซึ่งไม่มีคนตายเลย นางได้ไปหาแล้วทั่วทุกบ้านทุกเรือนทั้งในชนบทและในเมือง เมล็ดผักกาดนั้นมี แต่บ้านซึ่งไม่มีคนตายหามีไม่

ภคินีเอ๋ย พระตรัสตอบ ดังนี้เธอก็ได้พบความจริงแล้ว ลูกของเธอนั้นตายไปแล้ว ตายเหมือนกับที่คนทั้งหลายเขาตาย มันเห็นความพินาศที่ทำลายความรักอันหอมหวานให้สูญสิ้นไป แต่ทว่าหามีใครเลี่ยงพ้นได้ไม่ จงทำใจให้สงบ และจงฝังลูกของเธอเสียเถิด ภคินี

แล้วพระองค์ก็เสด็จพระดำเนินตามนายเมษบาลต่อไป จนกระทั่งย่ำสนธยา นายเมษบาลพาฝูงแกะเข้าประตูเมือง ตรงไปยังสถานที่ซึ่งกระทำยัญพิธี พอพระผู้อุ้มลูกแกะอ่อนอันบาดเจ็บ เสด็จผ่านทวารา นายประตูก็จับตาพิศดูพระองค์อย่างตะลึงตะไล ชาวบ้านร้านตลาดสงบนิ่งลงทันทีเพื่อจะพิศดูพระองค์ ที่กระบุงตั้งขวางหน้าอยู่ก็รีบปัดกระบุงไปเสียให้พ้น ที่กำลังซื้อขายเกี่ยงราคาก็เลิกทะเลาะกัน ช่างเหล็กชูฆ้อนเหล็กค้างอยู่กลางอากาศ เสมียนลืมเขียนข้อความลงบนกระดาษ เพราะให้รู้สึกเลือนข้อความซึ่งตนจะเขียนไปหมด คนนับเงินก็หลงใหลไม่อาจนับต่อไปได้ ช่างทอทิ้งหูกวิ่งออกมาดู คนรีดนมก็วางมือปล่อยให้น้ำนมโคไหลรินออกมานอกถัง ต่างคนต่างถามกันว่า ใคร ใคร ผู้นั้นเป็นใคร เขาอยู่ในวรรณะไหนจึงงามดังนี้

บ้างก็ว่า ดูเนตรเขาซี เพื่อน เราไม่เคยเห็นใครมีเนตรงามอ่อนหวานและเต็มไปด้วยความปรานีดังนี้เลยบ้างก็ว่า เทวดาเท่านั้นจึงจะงามดังนี้

ต่างคนต่างกระซิบถามกันวุ่นวาย แต่พระองค์หาทรงเห็น ทรงฟังคำของเขาไม่ พระทัยนึกแต่สัตว์ผู้เคราะห์ร้ายจะต้องมาเป็นเหยื่อยัญกรรมอย่างน่าสงสาร เพราะมันเป็นสัตว์ไร้เดียงสา และขาดผู้นำ แสนจะอ้างว้างว้าเหว่ใจ

ในท้องพระโรงซึ่งกระทำยัญพิธีนั้น องค์พระเจ้าพิมพิสารราชาเสด็จประทับอยู่กลาง สองข้างท้องพระโรงด้านซ้ายขวาเป็นแถวยาวนั้น เป็นที่ของเหล่าพราหมณ์นุ่งขาวห่มขาว นั่งสาธยายมนต์ พลางหยอดน้ำมันลงเลี้ยงไฟให้ลุกสว่างคราง แลบเลียเครื่องหอม มีกฤษณา เครื่องเทศ กลัมพักและน้ำ โสม พร่ำภาวนาว่า โอม โอม เชิญเสด็จพระอินทร์มาเสวยของบูชาซึ่งล้วนแต่เป็นของโปรด รอบกองกูณฑ์บูชามีทราย ไว้สำหรับซับเลือดของสัตว์ที่ถูกฆ่า แพะลายจุดตัวหนึ่งถูกมัด นอนตะแคงรอความตายอยู่ พราหมณ์จรดมีดสีขาวลงที่คอสัตว์ แล้วร้องว่า

เหล่าอสุรมารทั้งหลายจงออกจากพระวรกายพระเจ้าพิมพิสาร มาดูเลือดพุ่งจากคอแกะเป็นที่สนุกสนาน มาดมกลิ่นเนื้อย่าง ณ ที่นี้ บาปกรรมทั้งหลายของพระองค์จุ่งมาอยู่ที่แพะนี้ และให้ไฟไหม้ไปโดยพลัน


พระผู้สมภพมาไม่เคยเห็นความร้าย เอื้อนโอษฐ์ตรัสแก่พระเจ้าพิมพิสารว่า ราชะ โปรดปล่อยมันไปเถิด แล้วพระองค์ก็ทรงแก้มัดให้แพะนั้นหลุดไป หามีใครกล้าขัดขวางไม่ พระองค์ทรงแสดงให้เขาเห็นว่า การฆ่าสัตว์นั้นใคร ๆ ก็ทำได้ แต่การทำให้มันเกิดมาหามีใครทำได้ไม่ ดังนั้นเราควรจะแสดงกรุณาต่อมัน ด้วยเหตุว่ามนุษย์ย่อมเลิศกว่ามัน ทั้งในทางอำนาจและสติปัญญา ควรหรือที่เราจักมาฆ่าผู้ป้องกันตัวเองมิได้ สัตว์แม้จะต่ำต้อยน้อยนิดปานใด ก็รักชีวิตของมันเหมือนกัน มันย่อมรู้สึกเจ็บ รู้จักเดือดร้อน รู้จักโทมนัส ในการต้องพลัดพราก เพียงแต่ว่ามันไม่มีปากจะพูดขอความเห็นใจเท่านั้น

เวลาเราเองเจ็บปวด เราก็ขอความช่วยเหลือ จากพระเจ้าให้อึงไป แต่แล้วตัวเราเองสิกลับใจร้าย ทำทารุณต่อสัตว์อันหาปากจะอ้อนวอนมิได้ ภราดรเอย คน สัตว์ ทั้งหลายย่อมมีชีวิตเกี่ยวดองกันทั้งสิ้น ท่านมิรู้ดอกหรือว่า มันก็มีบุญคุณแก่เรา ให้น้ำนมและปุยขนอันอ่อนนุ่ม ยังชีวิต และความอบอุ่นให้แก่ร่างกายเรา และมันนั้นมอบชีวิตมอบความไว้วางใจไว้แก่เรา ผู้ซึ่งตอบแทนมันด้วยการประหัตประหาร ด้วยการโยนบาปของเราลงไป ทำลายชีวิตของมันเพื่อไถ่โทษคน ดังนี้เป็นการสมควรแล้วหรือ โทษของใคร ใครก็ต้องรับไว้ นี้เป็นธรรมดา ใครสร้างกรรมไว้อย่างไร ก็ต้องรับกรรมแห่งตนดังนั้น

บรรดาพราหมณ์ทั้งหลายเงียบเสียง ผู้ถือมีดวางมีดของตนลง องค์พระมหากษัตริย์เสด็จมาใกล้พระศาสดา ประนมหัตถ์ขึ้นฟังเทศน์ด้วยความเคารพ พระสิทธัตถะจึงทรงประกาศว่า

ภราดรเอ๋ย โลกเรานี้จะงามยิ่งนัก ถ้าหากว่าสัตว์ โลกทั้งหลายไม่ว่ามนุษย์หรือสัตว์จตุบาท ทวิบาท เลื้อยคลาน รักกันประดุจพี่น้องร่วมสายโลหิต และเราก็เสพแต่ผลไม้พืช ผัก เว้นเสียซึ่งการกินเนื้อสัตว์และการฆ่าสัตว์มาเป็นอาหาร

พวกพราหมณ์ได้สดับดังนั้น ก็มีใจโอนอ่อนตามพระวจนะ พากันดับกองไฟ และปล่อยแพะแกะไปเสียสิ้น พระเจ้าพิมพิสารทูลเชิญเสด็จพระองค์ครองพระนครราชคฤห์ แต่พระผู้เป็นเจ้าไม่ปรารถนาสมบัติจักรพรรดิ ทูลตอบกษัตริย์ว่า พระองค์ทรงสละเสียแล้วซึ่งสิ่งเหล่านั้น ตั้งพระทัยแสวงหาความจริงอันลี้ลับอยู่ต่อไป ตรัสว่า

พระสหายที่รักของหม่อมฉัน ถ้าหม่อมฉันค้นของสิ่งนี้ได้แล้ว หม่อมฉันจะกลับมาสนองพระเมตตาของพระองค์ ทั้งนี้อย่างแน่นอน
อฺธิฐานรอยพระบาทเจ้า ขอพื้นที่ทุกแห่งที่พระพุทธ.ประทีปแก้วได้ประทับลงแล้วจงมีแต่ความผาสุขสืบไป โดยฉับพลันทันที เทอญ

แก้ไขครั้งสุดท้ายโดย octavian : 13-10-11 เมื่อ 20:28

Share |
สมาชิก 1 คน ได้ "ร่วมมหาโมทนาบุญ" กับคุณ octavian ในข้อความนี้
rossukon (15-10-11)